• Wat zijn lidmatenboeken?
• Wat vindt u in lidmatenboeken?
• Overzicht van lidmatenboeken in de gemeenten Brummen, Lochem en Zutphen 
• Toegankelijkheid
• Valkuilen bij het onderzoek
• Internet
• Literatuur en websites

Wat zijn lidmatenboeken?

Lidmatenboeken zijn registers waarin de verschillende geloofsgenootschappen hun leden administreren. Het opmaken van de registers begon al aan het einde van de 16e eeuw toen kerkelijke overheden steeds meer eisen gingen stellen aan hun administratie. De oudste lidmatenboeken uit de regio Zutphen dateren van circa 1600. De registratie van lidmaten geschiedde aanvankelijk in dezelfde boeken als de registratie van dopen en huwelijken (zie Informatieblad 003 DTB-boeken). Later werden afzonderlijke registers ingericht.

Tot op de dag van vandaag houden de kerkgenootschappen ledenadministraties bij. Deze zoekwijzer beperkt zich tot het jaar 1811 wanneer de Burgerlijke Stand in Nederland wordt ingevoerd.

Wat vindt u in lidmatenboeken?

De registers bevatten in ieder geval de datum van belijdenis of communie en de naam van de lidmaat of communicant. In veel registers zijn ook attestaties (getuigschriften) opgenomen. Een attestatie vermeldt van welke plaats een persoon is gekomen en wanneer. Verder staat vermeld naar welke plaats hij of zij is vertrokken en wanneer. Met name door de aanwezigheid van de attestatie is het lidmatenboek één van de weinige oude bronnen waarmee de verhuizing van personen is te traceren.

Overzicht van lidmatenboeken uit de gemeenten Brummen, Lochem en Zutphen

Anders dan de doop-, trouw- en begraafboeken hoefden de lidmatenboeken in 1811 niet ingeleverd te worden bij de burgerlijke overheid (zie ook Informatieblad 003 DTB-boeken). Afgezien van de oudste lidmatenadministratie die veelal werd opgenomen in gecombineerde kerkboeken, zijn de afzonderlijke lidmatenboeken altijd blijven berusten bij de kerkarchieven.

B=begraven; D=dopen; L=lidmaten; T=trouwen
GA= Gelders Archief; RAZ= Regionaal Archief Zutphen

Verder zijn in het archief van de Classis Zutphen van de Hervormde Kerk (arch.nr. 283) oorspronkelijke overzichten en aantekeningen over lidmatenboeken aanwezig.

Voor een overzicht van kerkelijke grenzen wordt verwezen naar Informatieblad 003 DTB-boeken. 

Toegankelijkheid

Zoeken in de lidmatenboeken kan op verschillende manieren:

• Bij het Gelders Archief zijn in het verleden klappers ("blauwe naamlijsten") gemaakt op vrijwel alle DTB en lidmatenboeken die in hun bezit zijn of waren. Voor de regio Zutphen ontbreken die klappers. Alfabetisch op naam kan in de naamlijsten worden gezocht. Het RAZ beschikt over fotokopieën van deze naamlijsten voor de gemeenten Brummen, Laren en Lochem. De indexen zijn over het algemeen van een goede kwaliteit.
• Een populaire en zeer geschikte manier om de lidmatenboeken toegankelijk te maken is het maken van transcripties. Door het oude, vaak moeilijk leesbare schrift om te zetten in moderne letters kan iedereen de boeken lezen. Eerst werden deze transcripties in getypte vorm uitgegeven. Men volgde bij de transcriptie de chronologische inschrijving. Soms werden de publicaties voorzien van een naamindex. Sinds de opkomst van internet worden de boeken ook digitaal aangeboden, waardoor de zoekmogelijkheden aanzienlijker groter zijn. De transcripties van boeken uit deze regio zijn over het algemeen van een goede kwaliteit.
• Het RAZ biedt op deze website scans aan van enkele lidmatenboeken die zij beheert. Omdat de boeken chronologisch zijn ingericht, kan met enig bladerwerk een natuurgetrouwe afbeelding van het origineel worden bekeken en geprint.
• Particulieren plaatsen scans en indexen op internet. De ontwikkelingen hierin gaan erg snel. De kwaliteit is erg wisselend.
• Tenslotte geldt nog voor enkele lidmatenboeken dat zij ontsloten zijn middels niet gedigitaliseerde indexen (bijvoorbeeld de lidmatenboeken van de Nederduits-Gereformeerde Gemeente Zutphen) of dat ze in het geheel nog niet zijn ontsloten.

Valkuilen bij het onderzoek

• Voor 1811 is een eenduidige spelling van de naam vaak niet aan de orde. In één boek kunnen dezelfde personen met een andere spelling zijn genoteerd. Zoek vooral op alle naamsvarianten.
• Patroniemen zijn persoonsnamen afgeleid van de naam van de vader. Bijvoorbeeld: Jacobus is de zoon van Hendricus Martens. Hij wordt niet vermeld als Jacobus Martens maar als Jacobus Hendricuszn.
• Katholieken in de regio Zutphen kerkten in de staties die op verschillende plaatsen in regio werden gesticht, bijvoorbeeld in Baak, Eerbeek-De Horst en Vorden.
• De eerste boeken zijn soms nogal primitief en verwarrend ingericht. Zo komt het voor dat in één boek de inschrijvingen van dopen, huwelijken en lidmaten zijn geschreven, soms zelfs door elkaar.

Internet

De lidmatenboeken worden met de komst van internet op verschillende sites digitaal aangeboden. Regelmatig worden die gegevens aangevuld. Het RAZ is niet betrokken bij en verantwoordelijk voor de gegevens die op deze wijze worden aangeboden. Voor de regio Zutphen zijn de volgende sites extra van belang:

• Genealogie in de Achterhoek.
• Oostgelders Tijdschrift voor Genealogie en Boerderijonderzoek (OTGB).
• Veluwse Geslachten.

Literatuur en websites

• H.L. Driessen, De retroacta van den burgerlijken stand in Gelderland (Utrecht 1933).
• Pieter van Wissing (eindred.), Geldersen gezocht. Gids voor stamboomonderzoek in Gelderland (Arnhem, Den Haag 1996).