Mensen van een jaar of 40 en ouder weten het nog wel: tot de zomer van 1971 was er een zelfstandige gemeente Laren in Gelderland. Een echte plattelandsgemeente met een flink aantal kleine kernen. Veel inwoners had de gemeente niet, maar het grondoppervlakte was heel behoorlijk. Een gemeente met een eigen ambtenarenapparaat en dus een heel eigen archief. Sinds kort is de archiefinventaris van de gemeente over de periode 1929-1971 digitaal beschikbaar.

Als je de inventaris bladzijde voor bladzijde doorneemt, zie je het hele gemeentelijke takenpakket aan je voorbijtrekken. Taken als het bijhouden van de bevolkingsboekhouding en het handhaven van de openbare orde. De zorg voor veiligheid op wegen en water en de bemoeienis met huisvesting en bouwen. De zorg voor scholen (tot in de vlek Nettelhorst toe!) en het culturele erfgoed. En ook het voorkomen van besmettelijke ziekten en het verwijderen van huisvuil. Het archief telt bijna 2000 dossiers met vele onderwerpen.

Er zijn genoeg dossiers die vragen om een nadere bestudering. Neem nou inventarinummer 232 over het lidmaatschap van de Tucht-Unie in de crisisjaren voor de Tweede Wereldoorlog. Voor een jaarcontributie van fl. 5,- werd de gemeente in 1931 lid van deze Unie, want "overtuigd van het nuttige werk, dat de Tucht-Unie verricht door de tuchteloosheid in haren geheelen omvang onder het Nederlandse volk te bestijden, hetgeen ook voor deze gemeente van belang kan (!) zijn…". De Tucht-Unie (van 1909) was een particuliere, landelijke organisatie die streed tegen losbandigheid en straatschenderij, zedeloosheid en "bioscoop-ellende", dit allemaal om de zedelijke, geestelijke en lichamelijke kracht te verhogen. Lang heeft het lidmaatschap niet geduurd; met ingang van 1 januari 1933 werd "wegens den ernst der tijdsomstandigheden" opgezegd. Het is maar een voorbeeld van wat het gemeentelijk archief allemaal aan historische feiten biedt.

Het gemeentehuis van Laren was gelegen nabij kasteel Ampsen niet ver van het Station Lochem. Deze bijzondere ligging leidde nogal eens tot verbazing en discussie.

Op 1 augustus 1971 werd de gemeente Laren opgeheven om samen met het meer stedelijke Lochem verder te gaan als (nieuwe) gemeente Lochem. Op 1 janauri 1969 telde de gemeente Laren 6.594 inwoners op een oppervlakte van 10.640 ha, tegen Lochem 9.282 inwoners op 2.338 ha. Onder de gemeente vielen de dorpen Barchem en Laren en de buurtschappen Exel, Ampsen, Groot Dochteren, Zwiep, Bosheurne, Larense Broek, Langen, Nettelhorst, Oolde en Verwolde.